به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، خانم رضاییمقدم، استاد مدارس علمیه خواهران، در جمع طلاب معتکف در حرم مطهر رضوی، به تبیین مفهوم بنیادین «آزادی» پرداخت و ابعاد گوناگون این واژه را از منظر اندیشه اسلامی مورد بررسی قرار داد.
وی با اشاره به اهمیت بازخوانی مفاهیم کلیدی در فضای تربیتی حوزههای علمیه، اظهار داشت: آزادی از جمله مفاهیمی است که در طول تاریخ دچار برداشتهای متنوع و گاه متعارض شده است؛ از اینرو ضروری است این مفهوم در چارچوب مبانی معرفتی و دینی مورد تحلیل قرار گیرد.
رضاییمقدم با تأکید بر اینکه آزادی مفهومی مطلق و رها از هر قید و شرطی نیست، تصریح کرد: در نگاه اسلامی، آزادی در اصل به معنای «نبودِ مانع» در مسیر رشد و تکامل موجودات زنده است. همانگونه که شهید مطهری بر این نکته تأکید داشتهاند که موجود زنده برای رسیدن به کمال، نیازمند فضایی آزاد از موانع بازدارنده است.
آزادی در برابر استثمار و تبیین نسبت آن با برابری
این استاد حوزه در ادامه به تفکیک معانی مختلف آزادی پرداخت و یکی از مهمترین عرصههای آن را آزادی در برابر استثمار دانست و توضیح داد: آزادی به معنای نفی هرگونه بهرهکشی از انسانها و جلوگیری از تبدیل شدن ثمره زندگی و تلاش افراد به ابزار سودجویی دیگران است. در این معنا، آزادی با کرامت انسانی پیوندی عمیق دارد.
وی همچنین به نسبت میان آزادی و برابری اشاره کرد و گفت: گاه آزادی با برابری به معنای یکسانسازی کامل انسانها خلط میشود؛ در حالی که آزادی به معنای نادیده گرفتن تفاوتهای ذاتی روحی و جسمی افراد نیست. تفاوتها بخشی از سنت الهی در آفرینشاند و عدالت اقتضا میکند این تفاوتها در جایگاه صحیح خود دیده شوند، نه آنکه انکار گردند.
رضاییمقدم تأکید کرد: آزادی حقیقی زمانی معنا مییابد که در بستر عدالت تعریف شود و از افراط و تفریط در تفسیر آن پرهیز گردد.
بررسی موانع مادی و معنوی در تحقق آزادی اجتماعی
وی به بررسی موانع مادی و معنوی در مسیر تحقق آزادی پرداخت و اظهار داشت: موانع آزادی صرفاً محدودیتهای ظاهری نیستند، بلکه هر عاملی که انسان را از رشد متوازن بازدارد، میتواند در شمار موانع قرار گیرد.
این استاد حوزه با اشاره به برخی مصادیق، افزود: برخی محدودیتها در نگاه نخست ممکن است به عنوان قید تلقی شوند، اما در حقیقت میتوانند نقشی سازنده و هدایتگر داشته باشند؛ چنانکه برخی احکام و چارچوبهای اجتماعی، در عین ایجاد محدودیت ظاهری، زمینهساز تعالی فرد و سلامت جامعهاند.
وی همچنین به موانع اجتماعی و امنیتی اشاره کرد و گفت: مقابله با رفتارهای هنجارشکنانه و اغتشاشات، نه در تعارض با آزادی، بلکه در راستای صیانت از حقوق عمومی و فراهمسازی بستر تحقق عدالت برای همه افراد جامعه است. آزادی اجتماعی زمانی پایدار خواهد بود که امنیت و نظم اجتماعی نیز تأمین شود.
رضاییمقدم در جمعبندی مباحث خود خاطرنشان کرد: آزادی اجتماعی بدون توجه به بنیانهای معنوی و تربیت درونی انسانها محقق نخواهد شد. جامعهای که در آن خودکنترلی، تقوا و مسئولیتپذیری نهادینه نشده باشد، در تفسیر و اجرای آزادی دچار چالش خواهد شد.
وی تأکید کرد: تعمیق فهم طلاب از مفاهیمی چون آزادی، میتواند در تبیین صحیح حقوق فردی و اجتماعی در بستر جامعه اسلامی نقشآفرین باشد و زمینه گفتوگوی علمی و روشمند درباره مسائل روز را فراهم سازد.
گفتنی است؛ اعتکاف طلاب خواهر حوزه علمیه خراسان از ۲۳ تا ۲۵ بهمنماه در حرم مطهر رضوی در حال برگزاری است.
نظر شما